Pazaryeri Hakediş Mutabakatı: Komisyon, İade ve Kargo Kesintileri

Pazaryerinde 100.000 TL satış yapan bir mağazanın banka hesabına 100.000 TL yatmaz. Arada komisyon, kargo, hizmet bedeli, iade, kampanya katkısı ve 2025'ten bu yana e-ticaret stopajı vardır. Üstelik bu kalemler aynı gün oluşmaz. Satış bugün, komisyon faturası haftaya, iade iki hafta sonra, ödeme de vade gününde gelir. Ay sonunda "ekstre ile defter neden tutmuyor?" sorusu bu zaman kaymasından doğar.

Bu yazı pazaryeri hakedişini sipariş satırı düzeyinde muhasebeyle eşleştirmek için bir yöntem öneriyor. Örnekleri Trendyol, Hepsiburada ve Amazon Türkiye'nin kendi satıcı kaynaklarından aldık. Komisyon oranı vermiyoruz. Oranlar kategoriye ve döneme göre değişir, güncel değeri her zaman satıcı panelinden alın.

Hakediş nedir, ciro nedir?

Trendyol'un satıcı bilgi merkezi hakedişi, ilgili ödeme gününde vadesi dolan kalemlerle oluşan ödeme olarak tanımlar. Vade tarihi, siparişin teslim edildiği tarihe ürünün vade süresi eklenerek belirlenir. Yani hakediş sipariş tarihine değil, teslim tarihine bağlıdır. Hepsiburada'nın muhasebe entegrasyonu dokümanı da finansal kayıtların sipariş teslim edildikten sonra oluştuğunu belirtir.

Bu yüzden muhasebede iki ayrı tarih ekseni tutmanız gerekir:

• Satış faturası tarihi: Müşteriye kestiğiniz e-arşiv veya e-fatura. Hasılat buradan doğar.
• Pazaryeri kayıt ve vade tarihi: Komisyon, kargo, kesinti ve ödeme kayıtlarının oluştuğu tarih. Alacak hesabı buradan kapanır.

Kesinti kalemleri

Her pazaryeri farklı adlar kullanır, ama kalemler benzer gruplarda toplanır:

Hepsiburada'nın muhasebe API'si her kayıt için bunun bir fatura olup olmadığını (IsInvoice), gelir mi gider mi olduğunu (IsIncome) ve ödeme durumunu (Paid / WillBePaid) ayrıca döndürür. Bu üç alan, otomatik muhasebe fişi üretmek için doğrudan kullanılabilir.

Komisyon neyin üzerinden hesaplanır?

Bu ayrıntı pazaryerine göre değişir ve mutabakat farklarının sık bir kaynağıdır:

• Trendyol: Komisyon, kategori oranı ile ürünün satıldığı tutarın çarpımıdır. Kampanyalı satışta kampanya fiyatı esas alınır. Komisyon faturaları KDV dahil rakamlardan hesaplanır ve ayrıca KDV ödenmez.
• Amazon Türkiye: Satış komisyonu, alıcının ödediği toplam tutar, yani ürün fiyatı ve kargo ücretleri dahil tutar üzerinden yüzde olarak hesaplanır ve KDV'ye tabidir.

Aynı ürün aynı fiyatla iki pazaryerinde satılsa bile komisyon tutarı farklı matrahtan hesaplanabilir. Beklenen komisyonu kendi tarafınızda hesaplarken bu kuralı pazaryeri bazında tanımlayın.

E-ticaret stopajı

30 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 330) ile 1 Ocak 2025'ten itibaren aracı hizmet sağlayıcılar, satıcılara yaptıkları ödemeler üzerinden vergi tevkifatı yapmaya başladı. Oran 9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile %1 olarak belirlendi. KDV, tevkifat matrahına dahil değildir. Trendyol'un e-ticaret stopajı açıklamasına göre stopaj, ilgili ayda hakediş ödemesi yapılan siparişler üzerinden kesilir. Bu dönemde veya muhtasar beyannameye kadar onaylanan iadeler matrahtan düşülür. Kesilen tutar geçici ve yıllık beyannamelerde "yıl içinde kesinti yoluyla ödenen vergiler" olarak mahsup edilebilir.

Muhasebe açısından stopaj bir gider değil, mahsup edilecek peşin vergi alacağıdır. Komisyon gibi gider hesabına atılırsa hem kâr düşük görünür hem de mahsup hakkı unutulabilir.

Ödeme takvimleri

Trendyol'un iki notu mutabakat için özellikle önemlidir. Birincisi, komisyon faturaları ödemelerden bağımsız tahsil edildiği için ekstrelere dahil edilmez. İkincisi, ödeme yapıldıktan sonra gelen bir iade, iade talebi onaylandıktan sonraki ilk ödemeden düşülür. Trendyol'un komisyon faturaları sayfasına göre faturalar her ayın 7, 14, 21, 28 ve 30/31'inde, teslim edilmiş siparişler için düzenlenir. İadelerin komisyonu da ilk kesilecek komisyon faturasında mahsup edilir.

Adım adım mutabakat

1. Veriyi kaynağından çekin

Panel ekranından elle kopyalamak yerine pazaryerinin muhasebe veya finans kayıtlarını API ya da dosya olarak alın. Trendyol'da tarih aralığı seçilerek indirilen cari hesap ekstresi, Hepsiburada'da muhasebe entegrasyonu bu iş içindir. Diğer kanallarda da satıcı panelinin finans veya ödeme raporlarını kullanın. Dönemi, ödeme tarihine göre değil kayıt tarihine göre çekin. Ödeme tarihi yalnızca banka eşleştirmesinde kullanılır.

2. Ortak anahtar belirleyin

Mutabakatın birimi sipariş satırıdır. Anahtar olarak sipariş no + paket no + ürün kodu (SKU) üçlüsünü kullanın. Hepsiburada API'si bu alanların her biriyle sorguya izin verir. Satış faturanızda da aynı sipariş numarası bulunmalıdır. Aksi hâlde fatura ile pazaryeri kaydı yalnızca tutara göre eşlenir ve aynı tutarlı siparişler karışır.

3. Beklenen hakedişi kendiniz hesaplayın

Her sipariş satırı için kendi tarafınızda beklenen tutarı hesaplayın:

Beklenen net = Satış tutarı − Komisyon − Kargo − Hizmet bedeli − Stopaj ± Kampanya katkısı

Örnek (varsayımsal, oranlar temsilîdir):

• KDV dahil satış: 1.200 TL (KDV %20, KDV hariç tutar 1.000 TL)
• Komisyon: Örnek oran %18 × 1.200 = 216 TL
• Kargo: 75 TL
• Stopaj: 1.000 × %1 = 10 TL
• Beklenen net: 1.200 − 216 − 75 − 10 = 899 TL

Pazaryerinin ödediği tutar 899 TL değilse fark bir "mutabakat kalemi" olarak açılır.

4. Farkları sınıflandırın

Farkların çoğu birkaç nedene dayanır:

• Zamanlama: Komisyon faturası veya iade kesintisi sonraki döneme kaymıştır. Fark kendiliğinden kapanır, ama yaşlandırılarak izlenmelidir.
• Matrah farkı: Komisyon kampanya fiyatı veya kargo dahil tutar üzerinden hesaplanmıştır.
• Beklenmeyen kesinti: Gecikme veya iptal yansıtması, ceza, reklam katılım bedeli.
• Eksik iade mahsubu: İade edilen siparişin komisyonu geri gelmemiştir.
• Kargo desi farkı: Faturalanan desi, beyan edilenden yüksektir.

Her farkı bu nedenlerden birine bağlayın. Sınıflandırılamayan fark, pazaryerine destek talebi olarak gider.

5. Muhasebe kayıtlarını kalem bazında atın

Satış faturası hasılat olarak, pazaryerinden gelen komisyon, kargo ve hizmet faturaları gider olarak (KDV'leri indirilecek KDV olarak), stopaj peşin ödenen vergi olarak ve banka girişi pazaryeri alacağının kapanışı olarak kaydedilir. Pazaryeri cari hesabının bakiyesi her ödeme gününden sonra panelde gördüğünüz "güncel bakiye" ile karşılaştırılmalıdır. Trendyol'a göre güncel bakiyede yalnızca finansallaşmış ve henüz ödenmemiş kalemler bulunur. Gelecekte kesilecek kargo veya ceza faturaları burada görünmez.

6. Banka ile kapatın

Son adımda banka hesabına giren tutar, ilgili ödeme gününün hakediş toplamıyla eşleşir. Eksi bakiye nedeniyle ödeme oluşmayan günleri ve devreden tutarları ayrıca not edin.

Sık yapılan hatalar

• Brüt satışı gelir, banka girişini tahsilat saymak: Aradaki komisyon ve kargo hiçbir yerde gider olarak görünmez.
• Komisyon faturasını ekstrede aramak: Trendyol'da komisyon faturası ekstreye dahil değildir.
• Stopajı gider yazmak: Mahsup hakkı kaybolur.
• İadeyi yalnız satış tarafında ters kaydetmek: Komisyon iadesi, kargo ve stopaj düzeltmesi unutulur.
• Tüm pazaryerlerinde komisyon matrahını aynı varsaymak.
• Mutabakatı ay sonunda toplu yapmak: Haftalık ödeme döngüsü olan pazaryerlerinde farklar birikir ve neden bulmak zorlaşır.

Kontrol listesi

• Her pazaryeri için finans kayıtları API veya dosya ile otomatik çekiliyor.
• Sipariş no + paket no + SKU anahtarı satış faturası ve pazaryeri kayıtlarında ortak.
• Pazaryeri bazında komisyon matrahı kuralı tanımlı (kampanya fiyatı, kargo dahil tutar vb.).
• Sipariş satırı bazında beklenen net hakediş hesaplanıyor.
• Farklar nedenlerine göre sınıflandırılıyor ve yaşlandırılıyor.
• Komisyon, kargo ve hizmet faturaları gider ve indirilecek KDV olarak kaydediliyor.
• E-ticaret stopajı peşin vergi olarak izleniyor ve beyannamede mahsup ediliyor.
• İadelerde satış, komisyon, kargo ve stopaj düzeltmeleri birlikte izleniyor.
• Her ödeme gününde banka girişi hakediş toplamıyla eşleşiyor.

Kapanış

Pazaryeri mutabakatı muhasebenin değil, sipariş verisinin bir uzantısıdır. Sipariş satırı; satış, komisyon, kargo, iade ve stopajı tek kayıtta taşıdığında, ödeme günü gelen tutar tahmin edilir ve fark sipariş bazında açıklanır. Kanal bazında brüt satış, kesintiler, net hakediş ve ödeme durumunun bir panelde nasıl izlenebileceğini E-Ticaret demo panelinin hakediş ve mutabakat modülünde inceleyebilirsiniz. Site ve pazaryerlerini birlikte yöneten yapı için e-ticaret ve pazaryeri yönetim yazılımı sayfasına bakabilirsiniz.