İkinci El Araç Ticareti: Yetki Belgesi, Ekspertiz ve Satış Süreci

Bir galerinin günü çoğu zaman araç alımı, fotoğraf çekimi, ilan ve müşteri görüşmesiyle geçer. Mevzuat ise bu akışın her adımına bir belge bağlar: yetki belgesi numarası ilanda, ekspertiz raporu noterde, taşıt teslim belgesi dosyada, ödeme de güvenli ödeme sisteminde olmalıdır. Bu adımlardan biri atlandığında satış ya noterde durur ya da sonradan idari para cezası ve garanti uyuşmazlığı olarak geri döner.

Bu yazıda ikinci el otomobil ticaretini düzenleyen güncel kuralları, bir aracın galeriye girişinden noter satışına kadar uygulanabilir bir sıra hâlinde topladık.

Hangi yönetmelik geçerli?

Sektörde hâlâ sık anılan 13/2/2018 tarihli İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik yürürlükte değildir. Ticaret Bakanlığı 27 Ağustos 2024 tarihli ve 32645 sayılı Resmî Gazete'de Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'i yayımladı. Yeni yönetmeliğin 32. maddesi eski yönetmeliği yürürlükten kaldırdı ve diğer mevzuattaki atıfların yeni yönetmeliğe yapılmış sayılacağını hükme bağladı.

Yönetmelik o tarihten bu yana birkaç kez değişti. Son değişikliklerden biri 29 Nisan 2026 tarihli ve 33238 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik yönetmeliği. Aşağıdaki maddeler bu değişiklikler dikkate alınarak yazıldı. Yine de işlem yapmadan önce güncel metni Resmî Gazete veya Mevzuat Bilgi Sistemi'nden kontrol edin.

Yetki belgesi: kim, hangi şartlarla?

Ne zaman zorunlu?

Yönetmeliğin 5. maddesine göre yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında ikinci el taşıt pazarlanamaz ve satılamaz. Bir takvim yılı içinde doğrudan veya aracılık yoluyla üçten fazla ikinci el taşıt satışı, Bakanlıkça aksi tespit edilmedikçe ticari faaliyet kabul edilir. Belge, işletmenin bulunduğu yerdeki il müdürlüğü tarafından Bakanlığın Bilgi Sistemi üzerinden verilir, yenilenir ve iptal edilir.

Şartlar

6. maddeye göre işletmenin:

• gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olması,
• meslek odasına kayıtlı olması,
• oda ve vergi kayıtlarındaki faaliyet konuları arasında ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinin bulunması,
• alım satım sorumlusunun 18 yaşını doldurmuş olması, iflas ve belirli suçlarla ilgili engel hâllerinin bulunmaması

gerekir. Alım satım sorumlusu için öğrenim şartı ilk metinde "lise" idi. 29 Nisan 2026 değişikliğiyle bu ibare "ilköğretim" olarak değiştirildi.

Mesleki yeterlilik de ayrı bir şarttır. 10. maddeye göre alım satım sorumlusunun Seviye 5, alım satım danışmanlarının ise Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekir. Yönetmelik bazı öğrenim alanlarındaki mezunlar için bu şartın aranmayacağını da öngörür.

Belge bilgileri değişirse

29 Nisan 2026 değişikliği 8. maddeyi "yetki belgesinin tadili ve yenilenmesi" başlığıyla yeniden yazdı. Ticaret unvanı veya işletme adı değişirse belge yenilenir, diğer bilgiler değişirse tadil edilir. Başvuru, değişiklikten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Adres, ortak veya sorumlu kişi değişikliklerini işletme içinde bir takvim hatırlatmasına bağlamak bu yüzden önemlidir.

Ekspertiz raporu zorunluluğu

16. madde galerinin günlük işini en çok etkileyen hükümdür:

Raporda taşıtın marka, tip, model yılı ve kilometresi, ekspertiz işletmesinin hizmet yeterlilik belgesi numarası ve raporu alan işletmenin yetki belgesi numarası asgari olarak yer alır. Ekspertiz işletmesi, raporun aracın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumludur. Yönetmelik ayrıca aldatıcı raporlar için tüketicinin 6502 sayılı Kanun'daki ayıplı hizmet haklarını saklı tutar.

Pratik sonuç şu: Raporun tarihi bir son kullanma tarihi gibi izlenmelidir. Pazarlık uzayıp satış on günü aşarsa, yeni rapor almak gerekir.

Garanti: ekspertiz neden önemli?

17. maddeye göre model yılına göre sekiz yaşın veya 160.000 km'nin altındaki M1, M1G, N1 ve N1G taşıtlarda motor, şanzıman ile elektrik ve elektronik sistemler satış tarihinden itibaren üç ay veya beş bin kilometre işletmenin garantisi altındadır. Üretici tarafından yenilenmiş taşıtlarda bu süre bir yıl veya yirmi bin kilometredir. Garanti kapsamındaki arızalar en fazla kırk beş iş günü içinde giderilir ve masraf işletmeye aittir. Üretici veya ithalatçı garantisi devam eden taşıtlarda bu madde uygulanmaz.

18. madde garanti dışındaki hâlleri sayar. Bunlardan biri doğrudan ekspertizle ilgilidir: Ekspertiz raporunda belirtilen arıza ve hasarlar garanti kapsamı dışındadır. Yani iyi düzenlenmiş bir rapor, satıştan sonra çıkacak "bu arıza satışta vardı" tartışmasının en güçlü kaydıdır. Satış sırasında alıcının bildiği arızalar da işletmece belgelendirilmişse garanti dışında kalır.

Adım adım satış süreci

1. Aracı teslim alırken: taşıt teslim belgesi

Satışa aracılık etmek için galeriye bırakılan her araç için 19. madde uyarınca en az iki nüsha taşıt teslim belgesi düzenlenir ve işletme bunu en az beş yıl saklar. Belgede kilometre, boyalı ve değişen parçalar, sahibinin beyan ettiği arıza ve hasarlar, aracılık ücreti ve aracın işletmede kalacağı süre yer alır. Bu süre içinde oluşan arıza ve hasardan işletme sorumludur. Bu nedenle teslimde kilometre ve fotoğraf kaydını eksiksiz tutun.

2. Satışa sunarken: tanıtım kartı ve ilan

20. madde, satıştaki her aracın üzerinde kolayca okunabilen bir tanıtım kartı ister. Kartta yetki belgesi numarası ve şunlar bulunur: marka, ticari ad, tip, model yılı, donanım; şasi numarasının son 6 hanesi; plaka; yakıt türü; kilometre; satış fiyatı; boyalı ve değişen parçalar; niteliğiyle hasar kaydı; rehin veya haciz şerhi; varsa kalan üretici garantisi.

İlanlarda da (21. madde) yetki belgesi numarası, belgedeki işletme adı ve tanıtım kartındaki bilgiler güncel olarak yer almalıdır. Araç satıldığında ya da teslim belgesinin süresi dolduğunda ilan gecikmeden kaldırılmalıdır. Kartı ve ilanı aynı kayıttan üretmek, fiyat veya kilometre güncellemesinin birinde unutulmasını önler.

3. Pazarlık ve ekspertiz

Alıcı ciddileştiğinde ekspertiz randevusu planlanır. Raporun satıştan önceki on gün içinde olması gerektiği için noter tarihini rapor tarihine göre ayarlayın. Rapordaki bulguları satış dosyasına ekleyin. Garanti dışı kalan kalemlerin dayanağı bu kayıttır.

4. Noter

27. maddeye göre noter, yetki belgesi bilgisini Bakanlığın, ekspertiz işletmesinin hizmet yeterlilik belgesini TSE'nin elektronik sistemlerinden kontrol eder. Satış sözleşmesine satışın tarih, saat ve dakikası, tarafların yetki belgesi numaraları, ekspertiz raporunun tarih ve sayısı ile rapordaki kilometre işlenir ve bu bilgiler Bilgi Sistemine aktarılır. İşletme de 15. madde uyarınca yetki belgesi numarasını ekspertizde ve noterde beyan eder, ekspertiz raporunun bir nüshasını noterde ibraz eder.

5. Ödeme

26. maddeye göre bedelin bir kısmı veya tamamı nakit, havale ya da EFT ile ödenecekse, ödeme taşıt mülkiyeti ile bedelin eş anlı el değiştirmesini sağlayan elektronik sistem üzerinden yapılır. Kredi kullanılan satışlarda kredi dışında kalan tutar için bu sistem kullanılır. Ticaret Bakanlığı yönetmeliği duyururken güvenli ödeme sisteminin herkes tarafından kullanılmasının zorunlu hâle geldiğini ayrıca vurgulamıştır.

6. Satış sonrası

Garanti süresi ve kilometresi satış kaydına bağlanmalıdır. Araç arızayla geri geldiğinde 45 iş günlük süre, aracın işletmeye teslim tarihinden işlemeye başlar. Teslim sırasında iki nüsha bir teslim belgesi düzenlenir.

6 ay / 6.000 km kısıtı

Yönetmeliğin geçici 2. maddesi, ikinci el ticaretiyle uğraşanların motosiklet, otomobil ve arazi taşıtlarını ilk tescilden itibaren altı ay ve altı bin kilometre geçmeden pazarlayamayacağını ve satamayacağını düzenler. Benzer bir geçici kural, araçların üretici veya distribütörün tavsiye ettiği güncel fiyatın üzerinde ilanla pazarlanmasını da yasaklar. İlk metinde bu kısıtlar belirli bir tarihe kadar konmuştu ve sonradan birkaç kez uzatıldı. Haziran 2026'daki son duyuruya göre Bakanlık iki kısıtı da 1 Ocak 2027'ye kadar uzattı. Stok alırken ilk tescil tarihini ve kilometreyi bu kurala göre kontrol edin. Süre sonu yaklaştığında da Bakanlığın güncel duyurusuna bakın.

Sık yapılan hatalar

• Eski yönetmeliğe göre çalışmak: İç prosedürlerde hâlâ 2018 yönetmeliğine atıf yapan şablonlar dolaşabiliyor.
• Rapor tarihini takip etmemek: On günü aşan rapor noterde sorun çıkarır.
• Tanıtım kartı ile ilanın farklı olması: Fiyat veya kilometre yalnız birinde güncellenir.
• Teslim belgesini eksik doldurmak: Aracın galeride kalacağı süre ve sahibinin beyan ettiği hasarlar boş kalır, sonra sorumluluk tartışması başlar.
• Garanti dışı kalemleri belgelememek: Alıcının bildiği arızalar yazılı hâle getirilmezse garanti kapsamına girer.
• Elden ödeme almak: Güvenli ödeme sistemi dışında tahsilat, 26. maddeye aykırılık riski taşır.

Kontrol listesi

• Yetki belgesi geçerli. Unvan, adres veya sorumlu değişikliği varsa 30 gün içinde tadil ya da yenileme başvurusu yapıldı.
• Alım satım sorumlusu ve danışmanların mesleki yeterlilik belgeleri dosyada.
• Aracılık araçları için iki nüsha taşıt teslim belgesi düzenlendi, kalış süresi yazıldı.
• Tanıtım kartı ve ilan aynı kayıttan üretildi, yetki belgesi numarası her ikisinde de var.
• İlk tescil tarihi ve kilometre 6 ay / 6.000 km kısıtına göre kontrol edildi.
• Ekspertiz raporu satıştan önceki 10 gün içinde, TSE hizmet yeterlilik belgeli işletmeden alındı. İki nüsha dosyada.
• Noter randevusu rapor tarihine göre planlandı.
• Ödeme güvenli ödeme sistemi üzerinden yapıldı.
• Garanti kapsamı (3 ay / 5.000 km veya yenilenmiş araçta 1 yıl / 20.000 km) satış kaydına işlendi.
• Teslim belgesi, ekspertiz raporu ve satış belgeleri en az beş yıl saklanacak şekilde arşivlendi.

Kapanış

Bu yükümlülüklerin çoğu aslında tek bir araç kartının alanlarıdır: ilk tescil tarihi, kilometre, hasar kaydı, ekspertiz tarihi, garanti bitişi. Araç bilgileri tek kayıtta tutulduğunda tanıtım kartı, ilan ve noter bilgisi aynı kaynaktan beslenir. Rapor tarihi gibi süreli alanlar da kendiliğinden uyarı üretebilir. Bir aracın alış, hazırlık, ekspertiz ve satış geçmişinin tek ekranda nasıl izlenebileceğini Otomotiv demo panelinin araç stoğu modülünde inceleyebilirsiniz. Galeri ve servisi birlikte yöneten yapı için de oto galeri ve servis yazılımı sayfasına göz atabilirsiniz.